دولت- شهر پیامبر اسلام )ص(، اصطلاحی است که به جامعه سیاسی جدیدالتاسیس مسلمانان در شهر یثرب اطلاق می شود. این نوع از ساخت سیاسی/حقوقی متعاقب هجرت پیامبر اسلام )ص( در سال 622 م. بدان شهر شکل گرفت و به همین لحاظ در تاریخ اسلام با عنوان شهر پیامبر؛ مدینه النبی )ص(، نامیده و شهرت یافت. این مقاله تفسیر گونه ای است بر سندی سیاسی از پیامبر اسلام )ص( که در اوایل هجرت به یثرب تهیه و به تایید مهاجر و انصار و دیگر شهروندان این شهر رسیده و به عنوان "صحیفه النبی )ص)" یا قانون اساسی مدینه خوانده می شود. محتوای صحیفه به گونه ای است که ضمن ایجاد حقوق و تکالیف شهروندی، وحدت سیاسی- امنیتی برای شهروندان امضاکننده آن در درون جغرافیای مدینه تدارک می کند. همچنین، نوعی استقلال فرهنگی- اجتماعی و خودمختاری داخلی برای قبایل شهر منظور می نماید. صحیفه نشان می دهد که در صدر اسلام برداشتی سیاسی از مفهوم "امت" رواج داشت؛ در دولت - شهر پیامبر، قطع نظر از فاکتورهای اعتقادی، همه آنان که مستقیم یا غیر مستقیم مشمول پیمان می شدند. اعم از مسلمانان و یهود و حتی مشرکان مشمول پیمان، زیر مجموعه "امت" تلقی می شدند. قبایل عضو امت، به اعتبار "ربعه" و "اطم"، یعنی از حیث فضای جغرافیایی و فرهنگی، واجد استقلال ویژه بودند. در این نوشته کوشش شده است با تکیه بر گزارشی از "البدایه و النهایه"، نوشته ابن کثیر، و دیگر منابع توضیحی، ساختار و تحولات عمومی دولت- شهر پیامبر به اجمال بررسی شود.

اخلاق و اصول اخلاقی یکی از جنبه های مهم دین اسلام و از اهمیت زیادی برخوردار است. از این رو در قرآن کریم یکی از اهداف بعثت پیامبر (ص) تربیت و آموزش حکمت معرفی شده است و پیامبر(ص) چون حاکمیت دین اسلام را بر عهده داشتند بنابراین در مواقع مختلف با اخلاق مداری و پایبندی به اصول اخلاقی رفتار می نمودند. از جمله صحنه هایی که پیامبر در آن قرار می گرفتند زمان های جنگ بود که سعی در رعایت اصول اخلاقی داشتند. آنچه در این نوشتار مدنظر قرار دارد این است پیامبر (ص) هنگامی که در صحنه های مختلف جنگ قرار می گرفتند چه نوع برخوردی داشتند و درواقع این موضوع از طریق قرآن و سیره تاریخی پیامبر(ص) مورد بررسی قرار می گیرد. آنچه از این پژوهش به دست می آید این است که بر خلاف نظر مستشرقان که غزوات پیامبر را بر پایه خشونت و کسب غنیمت تفسیر نموده اند، پیامبر در جنگهای خود به اصول اخلاقی پایبند بوده و تمام تلاش خود را می کردند که مکارم اخلاقی از جمله عطوفت و مهربانی، وفای به عهد و صبر و استقامت و..... را به مسلمانان آموزش بدهند.

ظهور شخصیت حقیقی زن و انجام رسالت های سنگین و مسوولیت های الهی و انسانی و راهیابی به کمال واقعی اش اقتضا می کند تا از دیدگاههای افراطی و تفریطی پرهیز نموده و نظر صحیح و منطبق بر فطرت که مبتنی بر آموزه های دینی می باشد را تببین نمود. از آنجا که خداوند، پیامبر (ص) را به عنوان الگو معرفی نموده است تا مومنان از سخنان و اعمال و رفتار آن حضرت درس بگیرند. یکی از موضوعاتی که در سخنان پیامبر (ص) مورد تاکید قرار گرفته، معرفی شخصیت زن و نوع نگاهی است که به زن دارد. پیامبر اکرم (ص) الگوی کامل انسانیت، زن را از زوایای مختلف مورد بحث و بررسی قرار داده که مهم ترین آنها عبارت از: عظمت و هویت دینی زن، نقش مادر و وظایف پروروشی ایشان، همکاری و پاداش خدمت به شوهر، توجه به فرزند دختر، وظیفه مرد نسبت به همسر، منفور بودن طلاق می باشد. در صورتیکه فرمایشات پیامبر (ص) مورد توجه قرار گیرد، آرامش در خانواده ها، افزایش و زمینه رشد و تعالی افراد خانواده فراهم می گردد.

"عروج(روایات سفرهای دیگرجهانی)"؛ در ادبیّات اساطیری شرق و غرب بخشی جدایی­ناپذیر از فرهنگ روایی رابطه انسان و خدایان، و نمونه­ای اعلا از ارتباط با غیب است. در ادیان ابراهیمی نیز مصادیق متعدّدی به عروج مشهورند. هدف نوشتار پیش رو کشف نسبت تطّور دیدگاه­ها مسلمانان صدر اسلام به معراج پیامبر(ص) با سایر مصادیق مشهور عروج دوره­ی پیشاقرآنی است. بدین منظور آرای مسلمانان جزیزه­العرب، در دو قرن نخست هجری پیرامون معراج پیامبر(ص) به روش تحلیل-توصیفی و با رویکرد تاریخ انگاره کاویده شده. فرضیه آن است که با گذر زمان دیدگاه مسلمان به معراج پیامبر(ص)، فاصله­اش نسبت به دیدگاه باورمندان سایر مصادیق عروج کمتر شده است. نتایج ضمن متبلور شدن ریشه­های ماهوی عروج طیِّ دو قرن نخست هجری در معراج پیامبر(ص) و نزدیکی معراج پیامبر(ص) به تبار عروج در ادیان ابراهیمی، این فرضیه را تأیید می­نماید(هر چند تفاوتی­هایی در مسیر پیموده شده و سایر گزاره­ها هست)، در چرایی این نتیجه علاوه بر تعامل مسلمانان با صاحبان کتب، نقش کهن الگوها و داشته­های ناخودآگاه جمعی اعراب موثر دانسته شد.

الگوگیری از افعال پیامبر(ص) همیشه میسور نیست و گاه بهره گیری از افعال ایشان با دشواری همراه است. چنانکه فاصله تاریخی بین پیامبر(ص) و مخاطب امروز، تأسّی به پیامبر(ص) را با محدودیت مواجه کرده و پیروی از برخی افعال ایشان را نامیسور ساخته است. ازاین رو، لازم است تا با در نظر گرفتن اقتضائات و شرایط زمان، افعال ایشان متناسب با فرهنگ زمانه «عصری سازی» گردد. مقاله پیش رو تلاش دارد تا با تبیین مراحلی عملی، چگونگی عصری سازی افعال پیامبر(ص) را نشان دهد و روش بهره گیری از افعال تاریخی پیامبر(ص) را تبیین کند. حاصل تلاش یادشده فرایندی پنج مرحله ای است که مسیر روزآمدسازی افعال پیامبر(ص) را متناسب با فضای فرهنگی و محیطی امروز هموار می سازد. امکان سنجی تأسی، احراز محدودیت تاریخی، تشخیص آموزه متغیّر، کشف مقصود و بازسازی فعل پیامبر(ص)، پنج مرحله ای است که می توان برای عصری سازی افعال پیامبر(ص) به کار گرفت.

اخلاق سیاسی و شیوه حکومت داری پیامبر اکرم (ص)، گونه ای متفاوت با آنچه سایر زمامداران در پیش گرفته اند، است.در این نوشتار، پس از بیان مباحثی درباره اخلاق، به اخلاق مبارزاتی و سیاست خارجی پیامبر پرداخته شده و ابعاد مختلف آن کاویده شده است.